Yatırım 101 - Güçlü Büyüme, Yüksek Petrol ve Faiz Baskısı

Günaydın, bugünlük bültenimizde şu başlıklar olacak: yüzde 5’i aşan ABD tahvil faizleri, Trump–Şi görüşmesi öncesi uzatılan ticaret ateşkesi, yeniden 100 doların üzerine çıkan petrol, hanehalkının değişen yatırım tercihleri, OECD’nin Türkiye tahminleri ve Borsa İstanbul’da devam eden likidite baskısı.

Küresel piyasa bu sabah iki zıt hikayeyi aynı anda fiyatlıyor. ABD ile Çin arasındaki ticaret ateşkesinin uzatılması küresel ticaret açısından rahatlatıcı, ancak güçlü ABD verileri, yüksek petrol ve hızla yükselen tahvil faizleri finansal koşulları yeniden sıkılaştırıyor. Dolayısıyla siyasi tarafta tansiyon azalırken faiz tarafında baskı artıyor.

Wall Street dün satış ağırlıklı kapandı. S&P 500 yüzde 0,75, Nasdaq yüzde 1,13 ve Dow Jones yüzde 0,68 geriledi. Satış özellikle uzun vadeli faizlere daha duyarlı teknoloji hisselerinde yoğunlaştı.

Temel neden verilerin kötü değil, fazla güçlü gelmesiydi. ABD bileşik PMI eylülde 58,4’e çıkarak ekonomik aktivitenin güçlü kaldığını gösterdi. Bunun ardından ekim ayında yeni bir Fed artırımı ihtimali yaklaşık yüzde 70’e yükseldi.

ABD 10 yıllık tahvil faizi yüzde 5,11’e, 30 yıllık faiz yüzde 5,41’in üzerine çıktı. Beş yıllık tahvil ihalesindeki zayıf talep de uzun vadeli faizlerdeki baskıyı artırdı.

Buradaki mesaj önemli. Piyasa artık yalnız Fed’in politika faizini değil, yüksek bütçe açığını, yoğun tahvil arzını ve kalıcı enflasyon riskini de fiyatlıyor. Yüzde 5’in üzerindeki uzun vadeli faizler sürdükçe özellikle yüksek çarpanlı teknoloji hisselerinde değerleme baskısı devam edecek.

ABD ve Çin, mevcut ticaret ateşkesini 10 Ocak’a kadar uzatma konusunda anlaşmaya vardı. Bu önemli bir rahatlama ancak kapsamlı ve kalıcı bir ticaret anlaşması anlamına gelmiyor. Bugünkü Trump–Şi görüşmesinde ticaret, teknoloji, yapay zeka, kritik mineraller ve Tayvan gibi başlıkların gündemde olması bekleniyor. Reuters

Piyasa açısından çıta çok yüksek değil. Yeni yaptırımların gelmemesi ve mevcut ateşkesin korunması bile Çin hisseleri, yuan ve küresel risk iştahı açısından olumlu okunabilir. Görüşme sonrasındaki ortak açıklamanın ayrıntıları bu nedenle günün önemli fiyatlama başlıklarından biri olacak.

Brent petrol 102 dolar civarında işlem görüyor. Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı hattını yeniden devreye alması arz tarafını desteklerken İran ve Hürmüz kaynaklı belirsizlik fiyatın 100 doların altına kalıcı biçimde inmesini zorlaştırıyor.

Petrolün yeniden üç haneli seviyelere çıkması Fed açısından da önemli. Güçlü büyüme ile yüksek enerji fiyatlarının aynı anda görülmesi, faiz artışlarının devam etmesi için alan yaratıyor.

Avrupa açısından tablo daha zor. Bölge net enerji ithalatçısı olduğu için yüksek petrol hem şirket maliyetlerini hem enflasyonu yukarı taşıyor. Buna ABD tahvil faizlerindeki yükseliş de eklenince Avrupa finansal koşulları yeniden sıkılaşıyor.

Eylül ayı Hanehalkı Beklenti Anketi yatırım tercihlerinde dikkat çekici bir değişime işaret ediyor. Altının payı ağustostaki yüzde 41,3’ten yüzde 43’e, dövizin payı ise yüzde 2,8’den yüzde 4,2’ye yükseldi.

Buna karşılık gayrimenkul tercihi yüzde 37,1’den yüzde 33,6’ya geriledi. Temmuzda bu oranın yüzde 38,5 olduğu düşünüldüğünde gayrimenkulden iki aydır devam eden belirgin bir uzaklaşma var.

Para tek bir yatırım aracına gitmiyor. Altın, döviz, mevduat ve sınırlı ölçüde borsa arasında dağılıyor. Vadeli mevduatın payı da ocaktaki yüzde 3,3 seviyesinden eylülde yüzde 7,3’e ulaşmış durumda.

Buradaki ana mesaj, yüksek TL faizinin yatırım davranışını değiştirmeye başlaması. Hanehalkı daha likit, çeşitlendirilmiş ve kur ile enflasyon riskine karşı koruma sağlayabilecek araçlara yöneliyor.

OECD, Türkiye için 2026 büyüme tahminini yüzde 3,1’den yüzde 2,7’ye, 2027 tahminini yüzde 3,8’den yüzde 3,6’ya indirdi.

Enflasyon tarafındaki revizyon ise daha belirgin. 2026 tahmini yüzde 28,4’ten yüzde 31,5’e, 2027 tahmini yüzde 18,3’ten yüzde 24,7’ye yükseltildi.

Özellikle 2027 tahminindeki artış önemli. Yüksek enerji maliyetleri ve sıkı finansal koşulların etkisinin daha uzun süre devam edeceği bir görünüm çiziliyor. Bu tablo gerçekleşirse TCMB açısından hızlı faiz indirimlerinin alanı da daha sınırlı kalabilir.

BIST 100 dün yüzde 0,40 yükselişle 13.251,85 puandan kapandı. BIST 30 yüzde 0,94 yükselirken işlem hacminin 133,2 milyar TL’ye gerilemesi, alımların yine büyük hisselerde yoğunlaştığını gösteriyor.

Piyasanın geneli aynı derecede güçlü değil. 384 hisse günü ekside tamamlarken 71 hisse taban fiyattan kapandı. Fonların tasfiye süresinin altı aya çıkarılması hızlı satış riskini azaltıyor ancak düşük likiditeli hisselerdeki baskı devam ediyor.

Tasfiye kapsamındaki 131 fonda 455 bin 758 tekil yatırımcı bulunması da sürecin büyüklüğünü gösteriyor. Satışların zamana yayılması piyasa açısından olumlu ancak yatırımcıların ödeme takvimi fonların varlıkları nakde çevrildikçe netleşecek.

Bu sabah dolar/TL 48,85, Brent petrol 102 dolar, ons altın 4.290 dolar ve Bitcoin 83.900 dolar civarında. Beş yıllık CDS yaklaşık 242 baz puan seviyesinde.

Bugün TCMB’nin rezerv, menkul kıymet ve bankacılık istatistikleri açıklanacak. Özellikle fon geriliminin ardından yabancı yatırımcıların hisse ve tahvil tarafındaki pozisyon değişimleri önemli olacak.

Almanya’da Ifo İş Ortamı Endeksi, ABD’de haftalık işsizlik maaşı başvuruları ve yeni konut satışları takip edilecek. Güçlü ABD verilerinin devamı ekim ayındaki yeni Fed artırımı beklentisini daha da güçlendirebilir.

Bu sabah küresel piyasanın dengesi oldukça net. ABD–Çin tarafındaki yumuşama risk iştahını destekliyor, ancak yüzde 5’in üzerindeki tahvil faizleri ve 100 doların üzerindeki petrol bu rahatlamanın önüne set çekiyor.

Türkiye tarafında ise yüksek enerji maliyeti ve küresel faiz baskısına fon tasfiye süreci eklenmiş durumda. Bugün dışarıda Trump–Şi görüşmesinin ayrıntıları ve ABD faizleri, içeride ise TCMB verileri ile fon tarafındaki likidite akışı izlenecek.

Herkese güzel bir gün dilerim.