Yatırım 101 - ABD Enflasyonu Yükseldi, Fed’in Hareket Alanı Daralıyor

Günaydın, bugünlük bültenimizde şu başlıklar olacak: beklentileri aşan ABD enflasyonu, teknoloji ve yarı iletken hisselerinde sertleşen satış, yüzde 5’in üzerinde kalan uzun vadeli faizler, 100 doların üzerindeki petrol, Borsa İstanbul’da zayıf piyasa genişliği ve fon tasfiyelerinde ilerleyen yasal süreç.

Küresel piyasalar 15 Ekim sabahına belirgin bir riskten kaçış eğilimiyle giriyor. ABD enflasyonunun beklentileri aşması Fed’in yeniden faiz artırabileceği endişesini canlandırırken satışın merkezinde teknoloji ve yapay zeka hisseleri var. Ancak mesele yalnız enflasyon değil. Yüksek faiz ortamında yapay zeka yatırımlarının değerlemesi ve finansman maliyeti artık çok daha fazla sorgulanıyor.

Eylül ayında ABD tüketici fiyatları aylık yüzde 0,6, yıllık yüzde 3,7 arttı. Çekirdek enflasyon da aylık yüzde 0,3, yıllık yüzde 2,6 ile beklentilerin üzerinde gerçekleşti.

Manşette enerji etkisi güçlü. Benzin fiyatları aylık yüzde 9,1, enerji fiyatları yüzde 5,2 yükseldi. Ancak çekirdek enflasyondaki yukarı yönlü sürpriz, baskının yalnız petrol ve benzinden gelmediğini gösteriyor. Enerji hariç hizmet fiyatlarındaki yüzde 0,4’lük artış Fed açısından daha rahatsız edici bölüm.

Bu nedenle ekim toplantısında mutlaka yeni bir faiz artışı yapılacağı söylenemez ancak Fed’in bekleme alanı daraldı. Enerji fiyatları yüksek kalır ve hizmet enflasyonu dirençli seyrederse aralık toplantısında yeni bir artış ihtimali güçlenebilir.

Bugün açıklanacak ÜFE, perakende satışlar ve haftalık işsizlik başvuruları bu tartışmanın bir sonraki ayağı olacak.

Wall Street’te S&P 500 yüzde 1,11, Nasdaq yüzde 1,88 gerilerken Dow Jones’taki kayıp yüzde 0,09 ile sınırlı kaldı. Yarı iletken endeksindeki düşüş yüzde 4’ü aştı.

Satışın Nasdaq’ta çok daha güçlü olması önemli. Piyasa yapay zeka yatırımlarının büyüyeceğine hala inanıyor ancak artık bu büyümeye hangi değerlemeyi vermesi gerektiğini sorguluyor.

Yüksek uzun vadeli faizler gelecekte elde edilmesi beklenen karların bugünkü değerini aşağı çekiyor. Buna veri merkezi ve çip yatırımlarının giderek daha fazla borçla finanse edilmesi de eklenince sermaye maliyeti teknoloji şirketleri için daha kritik hale geliyor.

Bu sabah satış Asya’ya çok daha sert taşındı. Güney Kore’de KOSPI yüzde 8’e varan kayıp yaşarken Japonya, Tayvan ve Hong Kong’da da teknoloji hisseleri baskı altında. Samsung Electronics, SK Hynix, Kioxia ve SoftBank gibi şirketlerde çift haneye yaklaşan veya aşan kayıplar görülüyor.

Bunu yapay zeka talebinin bittiği şeklinde okumak doğru olmaz. Piyasa şu anda büyüme hikayesinden çok değerleme ve finansman maliyetini yeniden fiyatlıyor.

ABD 10 yıllık tahvil faizi enflasyon verisinin ardından yüzde 5,30’un üzerine çıktı ancak hisse satışlarının sertleşmesiyle bu sabah yüzde 5,10 civarına kadar geriledi. 30 yıllık faiz de yüzde 5,45 çevresinde.

Buradaki düşüş ilk bakışta olumlu ancak nedeni önemli.

Faizler enflasyon korkusu tamamen ortadan kalktığı için gerilemiyor. Hisselerden çıkan paranın güvenli liman olarak tahvillere yönelmesi de güçlü biçimde etkili.

Tahvil piyasasının mesajı şu: Enflasyon hala yüksek ancak finansal piyasalardaki sert değer kaybı Fed’i daha temkinli davranmaya zorlayabilir.

Bugünkü ÜFE ve perakende satış verileri bu dengeyi yeniden değiştirebilir. Yüksek ÜFE ve güçlü satışlar faizlerin yeniden yukarı gitmesine neden olabilir. Yüksek ÜFE ile zayıf tüketimin aynı anda gelmesi ise büyüme yavaşlarken fiyat baskısının sürdüğü daha rahatsız edici bir tablo yaratır.

Avrupa borsaları dün ASML’nin güçlü görünümünün desteğiyle ABD’den daha iyi performans gösterdi. Ancak bu sabah Asya’daki teknoloji satışının boyutu Avrupa açılışı açısından baskı yaratıyor.

Avrupa’nın temel denklemi daha zor. Enerji maliyetleri yüksek, büyüme zayıf ve enflasyon riski yeniden artıyor.

Piyasa ECB’nin ekim toplantısında beklemesini öngörüyor ancak enerji fiyatları ve küresel enflasyon baskısı nedeniyle aralık ayında faiz artışı ihtimali güçlenmiş durumda.

Fransa’nın yüksek bütçe açığı ve borçlanma ihtiyacı da Avrupa tahvil piyasasının kırılgan başlığı olmaya devam ediyor.

Bugün açıklanacak Euro Bölgesi sanayi üretimi, yüksek faiz ve enerji maliyetinin reel ekonomiye ne ölçüde yansıdığını gösterecek.

Brent petrol 104-105 dolar, WTI ise 94 dolar civarında.

Hürmüz çevresindeki güvenlik riskleri ve taşımacılık sorunları fiyatı yukarıda tutuyor. Buna karşılık yaptırımların gevşetilebileceği beklentisi ve küresel büyümeye yönelik kaygılar yükselişi sınırlıyor.

Petrolün 100 doların üzerinde kalması Fed, ECB ve TCMB açısından ortak bir problem. Enerji şoku uzadıkça dezenflasyon süreci zorlaşıyor.

Altın tarafında ise ABD enflasyonunun ardından sert satış gördük. Altın vadeli işlemleri 4.100 doların altına çekilirken gümüşte kayıp daha güçlü oldu.

Enflasyon normal şartlarda altına destek olabilir. Ancak piyasa bunu daha yüksek faiz olarak fiyatladığında dolar ve reel faizler yükseliyor, bu da değerli metalleri baskılıyor.

BIST 100 dün yüzde 1,08 düşüşle 12.118 puandan kapandı.

Daha önemli olan yine piyasa genişliği. BIST 100’de 82 hisse düşerken yalnızca 12 hisse yükseldi. BIST 100 dışındaki hisseleri izleyen endekste kayıp yüzde 2,41’e ulaştı. Endeks dışındaki 531 hissenin 454’ü günü ekside tamamladı.

Yani satış birkaç büyük hisseyle sınırlı değil. Piyasanın genelinde risk iştahı hala zayıf.

İşlem hacminin de son 20 günlük ortalamanın belirgin altında kalması, satışların karşısında güçlü ve sürekli bir alıcı kitlesinin henüz oluşmadığını gösteriyor.

BIST tarafında kalıcı toparlanma için yalnız 12.000 çevresinden tepki görmek yeterli değil. Yükselişe katılan hisse sayısının artması ve özellikle BIST 100 dışındaki şirketlerde satış baskısının azalması gerekiyor.

Fon tasfiyelerine ilişkin kanun teklifi TBMM Plan ve Bütçe Komisyonundan geçti.

Düzenleme, tasfiyesi henüz tamamlanmamış fonlarda hak sahipliğinin belirlenmesi ve belirli şartlarla 1 milyon TL’ye kadar ara ödeme yapılabilmesini öngörüyor. Teklif henüz kanunlaşmış değil.

Daha önce A1 Capital, Bulls ve Pardus yönetimindeki fonlarda yatırımcılara ödeme yapılmaya başlanmıştı. Şimdi süreç, kalan fonlardaki yatırımcıların ne zaman ve hangi koşullarla nakde ulaşabileceğine doğru ilerliyor.

Piyasa açısından bu adımlar olumlu ancak asıl normalleşme göstergesi yine Borsa İstanbul’daki likidite olacak. Fon ödemeleri ilerledikçe zorunlu satışların ve tabana yakın kapanan hisselerin azalması gerekiyor.

Bugün içeride eylül merkezi yönetim bütçe dengesi açıklanacak.

Vergi gelirleri, faiz giderleri ve faiz dışı denge yakından izlenecek. Bütçe açığında belirgin artış görülmesi Hazine’nin borçlanma ihtiyacını yükselterek uzun vadeli TL tahvil faizleri üzerinde baskı yaratabilir.

TCMB’nin haftalık rezerv, mevduat ve menkul kıymet verileri de açıklanacak. Fon çıkışlarının ardından paranın mevduat, döviz ve doğrudan menkul kıymetler arasında nasıl dağıldığını izlemeye devam edeceğiz.

TCMB Başkanı Fatih Karahan’ın son mesajı ise para politikası açısından net. Enflasyon görünümü ara hedeflerden belirgin şekilde saparsa sıkılaşma yeniden gündeme gelebilir.

Bu sabah küresel piyasaların ana hikayesi artık yalnız yüksek enflasyon değil. Yüksek enflasyon, yüzde 5’in üzerindeki uzun vadeli faizler ve yapay zeka yatırımlarının artan finansman ihtiyacı aynı anda fiyatlanıyor. Bu kombinasyon özellikle yüksek değerlemeli teknoloji hisselerinin hata payını azaltıyor.

Türkiye’de ise fon tasfiyelerinde yasal süreç ilerliyor ancak BIST’in genelindeki satış baskısı henüz çözülmüş değil. Bugün içeride bütçe ve TCMB verileri, dışarıda ise ABD ÜFE ve perakende satışlar takip edilecek. Küresel tarafta asıl belirleyici yine tahvil faizlerinin yüzde 5 çevresinde nasıl davrandığı olacak.

Herkese güzel bir gün dilerim.